Loading...

Терминолошки речник



EU Taxonomy

EU Taxonomy за одржливи активности, позната и како „зелена таксономија“, е класификациски систем создаден за да разјасни кои економски активности се еколошки одржливи во контекст на Европскиот зелен договор. Целта е да се спречи зелено перење и да им се помогне на инвеститорите да носат информирани одлуки за одржливо инвестирање.

ISO 14064-1

Меѓународен стандард од Меѓународната организација за стандардизација (ISO) кој ги дефинира принципите и барањата за квантитативно определување и известување за емисиите и отстранувањата на стакленички гасови (GHG) на организациско ниво.

Scopes 1, 2, and 3

Класификацијата на емисиите на стакленички гасови според нивното потекло вклучува три категории:

  • Опсег 1: Директни емисии од согорување на лице место.
  • Опсег 2: Индиректни емисии поврзани со потрошувачката на енергија на компанијата.
  • Опсег 3: Индиректни емисии од активности на трети страни.
Глобално затоплување

Глобалното затоплување претставува пораст на просечната температура на планетата како резултат на зголемените емисии на стакленички гасови (GHG) поврзани со човечките активности, како што се економските активности или растот на населението. Последиците од климатските промени вклучуваат почести суши, топлотни бранови, обилни дождови и поплави. Покрај тоа, порастот на нивото на морињата, закиселувањето на океаните и губењето на биодиверзитетот се исто така последици од брзите климатски промени.

Двојна материјалност

Двојната материјалност е концепт каде компаниите треба да го разгледаат и влијанието на своите активности врз луѓето и планетата, како и како прашањата за одржливост влијаат врз нивната финансиска состојба. Суштински, станува збор за согледување на големата слика од две перспективи.

Декарбонизација

Декарбонизацијата подразбира намалување на емисиите на CO2 и други стакленички гасови (GHG) во сите економски активности. Ова е неопходно за сите компании кои сакаат да ја подобрат својата конкурентност и да одговорат на еколошките предизвици.

Директива за известување за корпоративна одржливост (CSRD)

Директивата за известување за корпоративна одржливост (CSRD) ги модернизира и зајакнува правилата поврзани со социјалните и еколошките информации што компаниите мора да ги пријавуваат. Поширок опсег на големи компании, како и мали и средни претпријатија (МСП) кои се котирани на берза, сега се обврзани да известуваат за одржливоста. Некои компании надвор од ЕУ исто така мора да се усогласат, доколку остваруваат приходи над 150 милиони евра на пазарот на ЕУ.

Електрификација на индустриските процеси

Транзиција од користење фосилни горива кон електрична енергија во индустриските процеси за намалување на емисиите на стакленички гасови.

Животна средина, општество и управување (ESG)

ESG претставува принцип за инвестирање кој приоритет им дава на еколошките, социјалните прашања и корпоративното управување. Инвестирањето со ESG разгледувања често се нарекува одговорно инвестирање или, во проактивни случаи, инвестирање со влијание.

Избегнати емисии

Намалување на емисиите на стакленички гасови (GHG) постигнато преку мерки за намалување или енергетска ефикасност.

Извештајна година

Година за која се собираат податоци за активности со цел да се изготви инвентар за емисии на стакленички гасови

Инвентар на емисии на стакленички гасови (GHG)

Проценка, во текот на една година, на вкупниот обем на емисии и отстранувања на GHG предизвикани од активностите на компанијата, изразени во CO2eq.

Индиректни емисии на стакленички гасови (GHG)

Индиректни емисии на стакленички гасови (GHG) се емисии што настануваат како резултат на операциите и активностите на компанијата, но потекнуваат од извори на стакленички гасови што се под контрола на други компании, било во претходниот (upstream) или следниот (downstream) дел од синџирот на вредност.

Јаглероден диоксид еквивалент (CO2eq)

Единица за мерење која ги споредува ефектите на различни стакленички гасови со нивниот еквивалент во CO2.

Јаглероден отпечаток на производ

Означува количина на стакленички гасови што се емитуваат низ целиот животен циклус на производот, од производство до отстранување, вклучувајќи транспорт и употреба.

Јаглеродна интензивност

Мерење на емисиите на СГ по единица производство или приходи.

Јаглеродна неутралност

Постигнување рамнотежа меѓу емисиите на јаглерод и апсорпцијата од атмосферата преку „јаглеродни мијалници“. Ова вклучува максимално намалување на емисиите и компензација на остатокот преку проекти како пошумување или производство на алтернативна енергија.

Јаглеродни компензации

Финансирање на проекти кои го намалуваат СГ за компензација на остаточните емисии на компанијата.

Јаглеродни кредити

Единици за мерење што претставуваат намалување на емисиите на стакленички гасови од еден тон CO2eq.

Категории на извори на емисија

Хомогена група на извори на емисија на стакленички гасови или отстранувања. Изворите на емисија на GHG се групираат во категории. ISO 14064-1 разликува шест категории на емисии: 

  • Директни емисии,
  • Индиректни емисии од употреба на енергија,
  • Индиректни емисии поврзани со транспорт,
  • Индиректни емисии поврзани со купени производи,
  • Индиректни емисии поврзани со продадени производи,
  • Други индиректни емисии на GHG
Намалување на неконтролирани емисии

Намалување на емисиите на гасови што се испуштаат од производни системи, како што се емисиите на метан од постројки за гас и нафта.

Национално утврдени придонеси (NDCs)

Национално утврдени придонеси се обврски што ги преземаат земјите за намалување на емисиите на стакленички гасови како дел од глобалните напори за ублажување на климатските промени. Овие обврски вклучуваат политики и мерки потребни за постигнување на глобалните цели дефинирани со Парискиот договор.

Нискојаглеродни технологии

Термин што опишува технологии, производи или практики со пониски емисии на стакленички гасови (GHG) од просекот во нивниот сектор.

Оперативна граница

Оперативната граница ги претставува сите емисии на стакленички гасови што се поврзани со операциите на една правна единица, категоризирани и детално наведени според изворот.

Организациска граница

Организациската граница ги опфаќа сите уреди и инсталации што се под контрола на една правна единица.

Основна година

Фиксна година воспоставена при првото изготвување на инвентарот.

Потенцијал за глобално затоплување

Потенцијал за глобално затоплување (GWP) е фактор кој го мери климатското влијание на една единица стакленички гасови (GHG) во споредба со една единица јаглерод диоксид (CO2eq). GWP овозможува дефинирање на единицата за мерење на стакленичкиот ефект, која е CO2eq. Според дефиницијата, GWP на CO2 изнесува 1, што овозможува споредба на климатското влијание на одредена количина гас со истата количина CO2.

Прилагодување кон климатските промени

Мерки за намалување на ранливоста на бизнисите кон ефектите од климатските промени, како проценка на климатските ризици, изработка на план за адаптација, и подигање на свеста на вработените.

Продажба на јаглеродни кредити

Трговија со јаглеродни кредити помеѓу компании, каде една компанија може да купи јаглеродни кредити за да ги компензира своите емисии на стакленички гасови.

Процена на животен циклус (LCA)

Метод за оценување на влијанијата врз животната средина од еден производ или услуга низ целиот нивен животен циклус, почнувајќи од екстракција на суровини до нивното финално отстранување.

Процеси што испуштаат стакленички гасови

Главните извори на стакленички гасови вклучуваат: 

  • согорување на фосилни горива, 
  • земјоделство, 
  • индустрија, 
  • отпад, 
  • транспорт и згради.
Рамка за одржливо финансирање на ЕУ

Како дел од Европскиот зелен договор, ЕУ ја изготви рамката за одржливо финансирање, која има за цел да ги вгради факторите на одржливост на различни нивоа на економијата. Рамката за одржливо финансирање ги вклучува новите ЕУ регулативи за корпоративна транспарентност. Трите најважни се: EU Taxonomy,CSRD, SFDR.

Регулатива за обелоденување на одржливо финансирање (SFDR)

ЕУ регулатива за обелоденување на одржливо финансирање е сет правила дизајнирани да го направат профилот за одржливост на инвестиционите фондови поразбирлив и полесно споредлив за крајните инвеститори.

Резервоари на стакленички гасови

Резервоари на стакленички гасови(GHG sink) е природен или вештачки процес кој ги отстранува стакленичките гасови (GHG) од атмосферата преку нивно складирање во резервоари или нивно претворање во органска материја. Главните типови на резервоари вклучуваат шуми, почви, океани и технологии за зафаќање и складирање на јаглерод.

Стакленички гасови (GHG)

Стакленички гасови (GHG) се гасовити состојки во атмосферата, од природно или човечко потекло, кои апсорбираат и емитуваат инфрацрвено зрачење на специфични бранови должини, придонесувајќи за стакленичкиот ефект. Стакленичките гасови што се земаат предвид се оние вклучени во таканаречената „Кјото кошничка“, како што се јаглерод диоксид (CO2eq), метан (CH4), диазотен оксид (N2O) и флуорирани гасови.

Стандарди за јаглеродни кредити

Низа правила за валидација и верификација на јаглеродни кредити, со цел емисиите да се реални и трајни.

Ублажување на климатските промени

Мерки за намалување на емисиите на СГ (декарбонизација) со цел да се успори или спречи глобалното затоплување. Ова може да вклучува активности како што се користење обновливи извори на енергија, енергетска ефикасност и намалување на потрошувачката на фосилни горива. Намалувањето (митигирањето) е комплементарно со адаптацијата бидејќи, дури и со силни напори за намалување, одредени последици од климатските промени се неизбежни. Затоа, важно е да се спроведат мерки за адаптација за да се справиме со тие ефекти.

Фактор на емисија или отстранување на GHG

Се користи за претворање на податоците за активностите на компанијата во емисии или отстранувања на GHG, користејќи коефициент кој е специфичен за секој тип на стакленички гас и секој извор на емисија или отстранување. Овој фактор обично се изразува во единици на маса на GHG по единица активност, како тони CO2eq по километар за емисии од транспорт.